پرش به محتوا
دل‌نوشته‌‌ها و يادداشت‌هاي محمدرضا اسدي

بایگانی

برچسب: عمره
تعليق عمره

تعليق عمره

مقدمه

وقوع حادثه فرودگاه جده و تعرض به دو نوجوان ايراني در نوروز سال جاري (1394)، افكار و احساسات ميليون‌ها ايراني را جريحه‌دار كرد به گونه‌اي كه هزاران نفر با راه‌اندازي كمپين اينترنتي، نگارش مطلب و مقاله و تظاهرات مقابل سفارت عربستان در تهران، خشم و انزجار خود را از اين رفتار شنيع و ضدانساني به نمايش گذاشتند و خواستار لغو عمره و حتي اخراج كاردار سفارت عربستان شدند.

سال 1388 و پس از شدت گرفتن رفتار ناشايست مأموران سعودي و بي‌نتيجه ماندن مذاكرات با مقامات سعودي، شوراي عالي حج تصميم گرفت تا تعهد رسمي و معتبر سعودي‌ها براي رعايت کامل شرايطي که جمهوري اسلامي ايران براي اعزام زائران خود به عمره دارد، و از جمله رعايت شان و شخصيت ديني، ملي و فردي آنها ، هيچ قراردادي با طرف هاي سعودي امضا نشود.

بازخواني فرايند تعليق عمره در سال 1388 و از سرگيري آن در سال 1389  در حالي كه هم‌اينك عمليات عمره با دستور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي تا مجازات مجرمان سعودي متوقف شده است، خالي از لطف نخواهد بود.

 

جنگ 22 روزه غزه و ناكامي عربستان

رژیم صهیونیستی بعد از کنترل نوار غزه به دست حماس، تمام تلاش خود برای تضعیف و حذف گروه‌های مقاومت فلسطین در غزه را بکار گرفت. رژیم صهیونیستی در این مدت سه جنگ تمام عیار برای نابودی جنبش حماس آغاز کرد که در هیچ ‌یک از آنان نتوانست به اهداف نظامی و سیاسی خود دست یابد.

اسرائیل با پذیرش طرح صلح عربی به عنوان زیربنای مذاکرات، ضمن مهار مبارزان شجاع فلسطینی و وادار کردن گروه هایی چون حماس و جهاد اسلامی به پذیرش توافق حاصل شده میان تل آویو و اعراب، اميدوار بود کمترین هزینه ممکن را برای برخورداری از آرامش، امنیت و ثبات پرداخت كند.  حاصل دیدارهای پی درپی ابومازن با اولمرت، مبارک، عبدالله دوم شاه اردن و ملک عبدالله شاه عربستان و متعاقب آن دیدار لیونی با مبارک از یک سو و رایزنی های تل آویو با واشنگتن با حمله جنگنده های رژیم غاصب به مردم بی پناه غزه به بار نشست و در نهایت این اضلاع به هم پیوسته بریک منفعت مشترک اجماع حاصل کردند و آن اینکه به هر قیمتی باید اهالی غزه را به دلیل انتخاب حماس پشیمان کرد چه اینکه مدل حماس ممکن است به الگوی بی‌بدیلی برای سایر جریانها و ملت‌های منطقه تبدیل گردد.

عربستان سعودی، حمایت ایران از گروه‌های مقاومت را به عنوان مداخله غیر مشروع در مسائل حوزه‌ عربی عنوان می‌کند و در تلاش است تا از گسترش نفوذ و تأثیرگذاری جمهوری اسلامی ایران در این حوزه بکاهد. در این راستا تضعیف و تعدیل قدرت و نقش‌آفرینی گروه‌هایی مانند حماس و حزب‌الله، از اهداف عمده سعودی‌ها در فلسطین و لبنان به شمار می‌رود. با پیروزی حماس در انتخابات پارلمانی فلسطین، اغلب کشورهای شورای همکاری خلیج فارس به ویژه عربستان سعودی، بیشتر مایل بودند که حماس خط‌مشی خود را از مقاومت به سمت مذاکره و شناسایی اسرائیل تغییر دهد. در جریان جنگ بیست و دو روزه غزه نیز سعودی‌ها در قبال حملات اسرائیل به غزه سکوت کردند و حتی گزارش‌ها و نشانه‌هایی از خشنودی سعودی‌ها از این حمله آشکار شد. [1]

پرويز سروري نماينده تهران و عضو كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي در تشريح ارتباط جنگ غزه و رفتار ناشايست مأموران سعودي در برخورد با زائران ايراني عنوان كرد:

مدت ها است كه شاهد رفتارهاي بسيار ناشايستي از سوي ماموران گمرك عربستان نسبت به زائران ايراني هستيم. وي ادامه داد: اين رفتار از زمان درگيري هاي غزه و پس از ناكامي هاي عربستان در آن جا، آغاز شد زيرا آن ها در تحليل هايشان ادعا كردند، اين ناكامي ناشي از حضور و نفوذ جمهوري اسلامي ايران است. وي اضافه كرد: ماموران عربستاني به جاي اصلاح رفتارشان در برخورد با زائران ايراني ماه هاي اخير بر حجم آن افزوده و با يك سري اقدامات خارج از شئون يك كشور اسلامي با زائران خانه خدا برخورد مي كنند [2].

انگشت‌نگاري از زنان

در تاريخ 18/2/1388 مأموران مرد سعودي در فرودگاه جده از زنان حاضر در پرواز 1569 ايران‌اير انگشت‌نگاري به عمل آوردند. یکی از بانوان تهرانی که در اين پرواز حضور داشت گفت: ماموران سعودی دستان آنها را می‌فشردند بطوریکه برخی زنان از شدت ناراحتی از قرصهای آرام بخش استفاده می‌کردند و مردان ایرانی که به ماموران اعتراض می‌کردند با واکنشهای تند مسئولان این فرودگاه مواجه شدند. این گروه از زائران حدود 8 ساعت در فرودگاه معطل شدند و نتوانستند نماز ظهر و عصر خود را اقامه و ناهار میل کنند که این تاخیر کم سابقه موجب بیهوشی برخی از مردان مسن همراه کاروان شد. یکی از زائران ایرانی که به زبان عربی مسلط بود گفت در فرودگاه مشاهده کردم که یکی از مسئولان گمرک به ماموران جوان می گفت مسافران ایرانی را تا می توانید معطل و ناراضی کنید. [3]

اقدام گستاخانه مأموران كنترل گذرنامه در فشردن دست زنان بر روي دستگاه‌هاي ثبت اثر انگشت بازتاب‌هاي فراواني داشت و با موضع‌گيري مراجع تقليد و مسئولان مواجه شد.

آيت‌الله ناصر مكارم شيرازي با اشاره به بي‌احترامي وهابيون به زائران حج عمره تصريح كرده بود:

«اگر با پيگيري مسئولان دولتي، اين بي‌احترامي‌ها متوقف نشود، حج عمره را تحريم مي‌كنيم.»

حجت الاسلام سيدهاشم حسيني بوشهري درباره انگشت نگاري از زائران زن ايراني مي گويد:

طبق گزارش وزير امور خارجه، پيگيري هايي در اين زمينه صورت گرفته است و مشكل اتفاق افتاده در حال بررسي است. وي با بيان اين كه قضاوت در اين زمينه، بسيار حساس است، مي گويد: سازمان حج و زيارت و وزارت امورخارجه درباره توقف عمره به تنهايي نمي‌توانند تصميم بگيرند. بوشهري در ادامه تاكيد مي كند: درست است كه برخي مراجع در خصوص توقف عمره نظر موافق داده اند، ولي براي توقف عمره نگاه رهبر معظم انقلاب بايد لحاظ شود.

    براي اخذ تصميم در خصوص توقف عمره، بايد تمام جوانب كشوري سنجيده شود و اين امر با حضور مسئولان عالي كشوري بويژه رهبري صورت گيرد. نائب رئيس جامعه مدرسين حوزه علميه قم مي گويد: عمره داراي منزلت بالايي است، ولي شأن و كرامت مسلمانان از عمره هم مهم تر است و مسئولان بايد اين امر را در نظر داشته باشند. [4]

معاون سازمان حج و زيارت در اين خصوص اعلام كرد:

 تصميم گيري درباره توقف موقت عمره در اختيار شوراي عالي حج است كه رئيس آن، رئيس جمهور است. مهدي امينيان در پاسخ به اين پرسش كه سازمان حج و زيارت چه اقداماتي درباره رفتارهاي توهين آميز ماموران سعودي با زائران ايراني انجام داده است، به فارس مي گويد: مشكلات را به صورت شفاهي و كتبي به مسئولان عربستان منعكس كرده‌ايم. وي با اشاره به اين كه كنسولگري ايران در جده موضوع را به سعودي ها منعكس كرده است، مي گويد: ماموران سعودي اعتقاد دارند بايد اصل انگشت نگاري انجام شود.

ما نيز با اصل موضوع مشكل نداريم، ولي نسبت به نحوه اجراي اين كار اعتراض هايي داريم.     معاون سازمان حج و زيارت كشور يادآور مي شود: ماموران سعودي در گيت هاي بازرسي كم هستند و اين موضوع باعث بروز مشكلاتي براي زائران ايراني شده است. امينيان با تاكيد بر اين موضوع كه مشكل انگشت نگاري از زنان ايراني در عربستان در حال حاضر برطرف شده است، مي گويد: اين مورد كه مامور مرد سعودي، دست زني را در انگشت نگاري بگيرد، برطرف شده است.

وي در پاسخ به اين پرسش كه آيا سازمان حج و زيارت قصد ندارد با توجه به توهين هاي اخير ماموران سعودي به زائران ايراني، مدتي سفر عمره را متوقف كند، مي گويد: بايد شوراي عالي حج در اين مورد تصميم گيري كند.     معاون سازمان حج و زيارت كشور با اشاره به اين كه رئيس اين شورا رئيس جمهور است، معتقد است: بايد شوراي عالي حج در اين مورد تصميم بگيرد و تاكنون نيز تصميمي مبني بر توقف موقت عمره گرفته نشده است. وي در پاسخ به اين پرسش كه آيا درباره مشكلاتي كه بتازگي براي زائران ايراني در عربستان ايجاد شده، اين شورا تشكيل جلسه داده، مي افزايد: مدت هاست كه اين شورا تشكيل جلسه نداده است.

 

اظهارات توهین آمیز امام جمعه مسجد الحرام نسبت به مذهب شیعه

شیخ عادل کلبانی امام جماعت مسجدالحرام در 25 ارديبهشت ماه 1388 طي مصاحبه‌اي با شبكه BBC عنوان كرد:  «علماي شيعه از کفار هستند و شيعيان حق ندارند در کميته علماي مسلمان عضويت داشته باشند». گفتنی است کمیته علمای مسلمان، مهم ترین و بارزترین کمیته دینی در عربستان سعودی است. حضرات مراجع و آیات و شخصیت‌های مذهبی جهان اسلام با انتقاد شدید از این سخنان زشت، خواستار مقابله با تکفیری‌ها شدند.

اطلاعيه حضرت آيت الله مكارم شيرازي

بسم الله الرحمن الرحيم

    اين اولين بار نيست كه وهابي‌هاي تكفيري به تكفير شيعه اماميه مي‌پردازند و سبب ريخته‌شدن خون‌هاي بيگناهان مي‌شوند، چيزي كه به يقين روز قيامت پاسخي براي آن نخواهند داشت و كاري كه راديوي معلوم الحال انگليس يعني بي بي سي را خوشحال كرد. متاسفانه امام مسجدالحرام به قدري بي‌خبر است كه نمي داند اين رسانه انگليسي كه با او مصاحبه كرده همان است كه در جريان غزه و بعد از آن كه تقريبا همه دنيا اسرائيل را محكوم كردند، حاضر به محكوم كردن اسرائيل نشد.

    به اين امام جماعت كه از سياست هاي تفرقه افكن دشمنان بي خبر است بايد گفت اين كه شما شيعه را تكفير كنيد و ديگران هم شما را تكفير كنند نه تنها مشكل را حل نخواهد كرد بلكه دشمنان اسلام را به هدف خود كه نفاق افكني است، مي رساند. ما به آقاي كلباني امام جماعت مسجدالحرام مي گوييم اگر مي خواهيد مشركان را بشناسيد سري به قرآن مجيد سوره روم آيه 31 و 32 بزنيد كه مي فرمايد: «ولاتكونوا من المشركين؛ من الذين فرقوا دينهم و كانوا شيعا»؛ از مشركان نباشيد از كساني كه در دين خود تفرقه ايجاد كردند و به دسته ها و گروه ها تقسيم شدند.

    ما بارها گفته ايم باز هم تكرار مي‌كنيم اين كه شما دور بنشينيد و بر اساس خيالات خود بدون گفتگو با طرف مقابل او را تكفير كنيد نتيجه‌اي جز انحراف از دستور اسلام نخواهد داشت. بزرگان شما بيايند و بنشينند و دوستانه صحبت كنند تا معلوم شود پايه‌هاي قضاوت شما برچه اساس سست و بي‌اعتباري است. شما بايد از شيعه اماميه بهترين قدرداني و تشكر را داشته باشيد كه بزرگترين دشمن اسلام و مسلمين يعني اسرائيل را شكست دادند و بيني او را به خاك ماليدند. شما بايد در مسجد الحرام بعد از هر نماز به شيعيان دعا كنيد كه سبب آبرومندي مسلمين جهان شدند نه اينكه ادعاهاي بي‌اساسي را كه هيچ تاثيري در پيشرفت شيعيان در جهان ندارد را تكرار كنيد و دشمنان اسلام را خشنود سازيد.

مواضع آيت الله صافي گلپايگاني

آیت الله صافی گلپایگانی در واکنش به سخنان موهن امام جماعت مسجدالحرام، از حکومت آل سعود خواست که از امامت جماعت افراد نادانی، همچون کلبانی جلوگیری کند. وی با اشاره به مشکلات جهان اسلام و لزوم اتحاد مسلمانان، اظهار داشت: در شرایطی که همه مسلمانان باید اتحاد داشته و در مقابل دشمنان ید واحده باشند، متأسفانه فتنه وهابیت عالم اسلام را به خود مشغول کرده و شرایط ناامنی را برای مسلمانان ایجاد نموده است. این مرجع تقلید به اوضاع ناامن و حملات تروریستی علیه مسلمانان در کشورهای عراق، پاکستان، افغانستان و هند اشاره کرد و افزود: این فرقه باطله با اعمال ضد اسلامی خود، مسلمانان را در دنیا بدنام کرده است. وی با استشهاد به آیه 65 از سوره انعام -«قُل هُوَ القَادِرُ عَلَی أن یَبعَثَ عَلَیکُم عَذَابًا مّن فَوقِکُم و مِن تَحتِ أرجُلِکُم و یَلبِسَکُم شِیَعاً وَیُذِیقَ بَعضَکُم بَأسَ بَعضٍ انظُر کَیفَ نُصَرّفُ الآیَاتِ لَعَلّهُم یَفقَهُونَ-»، خاطرنشان کرد: با چنین وضعیتی فتنه وهابیت در همه جا به نام اسلام، به دین مقدس اسلام که دین هدایت و صلح و صفا و مهربانی است، ضربه وارد کرده است که در طول تاریخ اسلام سابقه نداشته است. وی در ادامه مشغول شدن مسلمانان به اختلافات داخلی را غفلت آنان از دشمنان قسم خورده اسلام دانست و افزود: در حالی که دشمنان با خیال آسوده در کشورهای اسلامی مشغول فتنه‌گری می باشند، مسلمانان به واسطه فتنه وهابیت گرفتار شده و از امکانات خود برای نابودی خودشان استفاده می کنند.

وی گفت: در قرن چهارم هجری و حکومت الرّاضی بالله عده‌ای از تندروهای حنابله در بغداد مسلمانان را اذیت می‌کردند و شرایط ناامنی را به وجود آورده بودند تا آنجا که خلیفه وقت با انتشار فرمانی به دفع این فتنه پرداخت. این مرجع تقلید با خواندن این فرمان به تشبیه زمان خلیفه عباسی با عصر حاضر پرداخت و ادامه داد: خلیفه آنها را در توقیع، فرقه فاسد می خواند که مسلمانان را تکفیر می‌کنند و می‌گوید که شما به پیروان آل محمد(ص) نسبت کفر می‌دهید و مردم را به بدعت های ناروا و عقاید خطرناکی که خلاف صریح قرآن است، فرا می‌خوانید. وی با اشاره به گوشه‌ای دیگر از تاریخ اسلام، حکومت وهابیت را دست پرورده حکومت‌های استعماری، چون انگلیس خواند و تأکید کرد: آنها برای ایجاد فتنه و تفرقه در دنیای اسلام به وجود آمدند و باید همه دولت ها و ملت های مسلمان در فکر دفع شر این گروه فتنه گر باشند.

سخنان آيت الله نوري همداني

آیت الله نوری همدانی نیز در واکنشی شدیداللحن نسبت به اظهارات امام جماعت مسجدالحرام، ابعاد این مسئله را تشریح کرد و گفت: دولت ایران باید با فشار بر این افراد، از اهانت آنان نسبت به شیعیان جلوگیری کند. وی در ادامه با بیان اینکه عربستان سعودی و مصر با شیعه و حزب الله مخالف هستند و دهن کجی‌های فراوان دارند، افزود: چند روز قبل حسنی مبارک گفته بود که به ایران بگویید از شمشیر ما بترسد. من به آنها می‌گویم که اگر شما شمشیر داشتید، زیر سیطره آمریکا و صهیونیسم نمی‌رفتید و این همه ذلت‌بار زندگی نمی‌کردید. [5]

واكنش شيخ عادل بن سالم الكلباني به موضع‌گيري علماي شيعه

به گزارش پرس.تي.وي بيروت، شيخ عادل بن سالم الکلباني امام جماعت مسجدالحرام در مصاحبه با پايگاه اينترنتي لجينيات از واکنش شيعيان در قبال سخنان خود ابراز تعجب کرد. الکلباني گفت:

«من واقعا از واکنش شيعيان به اين اظهارات تعجب مي‌کنم، چرا که اين موضوع به هيچ وجه جديد نيست. پيش از من بسياري از علماي اهل سنت و خلفاي راشدين حکم به تکفير شيعيان داده بودند». وي افزود: «مسلمانان مي‌توانند به رساله جامعه مهمي که حاوي سخنان خلفاي راشدين است مراجعه کرده و خود ببينند که موضعگيري آنها در قبال شيعيان چيست. خلفاي راشدين سال‌ها قبل گفته بودند که هر کسي به مذهب تشيع بگرايد، رافضي و کافر است». [6]

 

ممانعت از صدور ويزا براي زنان كمتر از 45 سال

در ماه‌هاي پاياني سال 1387 عربستان قانون منع ورود زنان كمتر از 45 سال بدون مَحرم را اجرا كرد و همين امر منجر به جاماندن بسياري از زنان و دختران از سفر عمره شد. متعاقب اين تصميم سفر كاروان‌هاي عمره دانش‌آموزي و دانشجويي دختران به حالت تعليق درآمد و تا كنون نيز همين وضعيت استمرار دارد. لغو سفر زنان زير 45 سال نيز از جمله موارد نارضايتي زائران و مسئولان بود كه در مطبوعات و رسانه‌ها انعكاس داشت.

در پي اقدام عربستان براي عدم صدور ويزا به حجاج زن ايراني، فاطمه آليا، مخبر كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس مي گويد:‌

اين موضوع در حال حاضر در كميسيون امنيت ملي در دست بررسي و پيگيري است. وي افزود: دولت عربستان در دوهفته گذشته طي يك اقدام غيرمنطقي از صدور ويزا براي زنان زير 40 سال ايراني ممانعت كرده است. وي با بيان اينكه اين كار عربستان نوعي بهانه‌تراشي است،‌ مي گويد: سعودي‌ها بايد دلايل خود را در خصوص عدم صدور ويزا براي زائران زن ايراني كه كاري بي سابقه از طرف دولت عربستان در تاريخ اعزام حجاج ايراني بوده‌ است، ابراز كنند. مخبر كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي ابراز مي دارد: رسيدگي به اين موضوع هم در مجلس و هم در دستگاه‌هاي ذي‌ربط هرچه سريع تر بايد پيگيري و بررسي شود. وي خاطر نشان مي كند: بررسي وضعيت زناني كه بايد طي دو هفته اخير به سفر حج مشرف مي‌‌ِشدند و از نوبت قانوِ‌ني‌ خود براي سفر عمره مفرده عقب مانده‌اند،‌ نيز در كميسيون امنيت ملي مطرح و پيگيري مي‌شود. [7]

تأخيرهاي طولاني در پروازهاي برگشت

تاخير به ظاهر عمدي در پرواز‌هاي برگشتي نيز از جمله مشكلاتي بود كه مسئولان را نسبت به وضعيت حجاج ايراني بدبين كرد. بارها هنگام بازگشت حجاج ايراني به كشور، از فرودگاه‌هايي كه پذيراي پروازهاي برگشتي حجاج ايراني بودند خبر مي‌رسيد كه تأخير پروازهايي كه توسط هواپيماهاي سعودي انجام شده، تا بيش از 12ساعت افزايش يافته است كه البته مسئولان فرودگاه‌هاي عربستان در اين باره هيچگاه پاسخگو نبوده‌اند. [8]

 

سخت‌گيري و اعمال محدوديت در قبرستان بقيع

پس از سفر آيت الله هاشمي رفسنجاني به عربستان در سال 1387 و ملاقات با ملك عبدالله، علي رغم آن كه قول مساعدت و همراهي بيشتر با زائران ايراني داده شده بود، اما شاهد افزايش سخت‌گيري‌ها نسبت به زائران ايراني بوديم. از تابستان همان سال به فاصله‌ي يك متر از نرده‌هاي محافظ قبور مطهر ائمه‌ي بقيع (عليهم السلام) نواركشي صورت گرفت و با خواندن هر گونه دعا و زيارت‌نامه در قبرستان بقيع برخورد شد.

    خاكسار قهرودي درباره ممنوعيت زيارت بقيع اظهارداشت: زائران حق ندارند دعا و روضه بخوانند و كتاب هاي دعا توزيع كنند اما در مقابل آنها  CD، كتاب‌هاي ضاله و تبليغات عليه ائمه اطهار (ع) و مسلمانان انجام مي‌دهند و زماني كه زائران ايراني نسبت به اين قبيل كارها اعتراض مي‌كنند برخي از ماموران سعودي و افراد متعصب بلافاصله بدرفتاري و برخوردهاي ناشايست مي كنند و جالب آن كه برخي مسئولان عربستان هم از آنها حمايت مي‌كنند. ما انتظار داريم در اين موارد مقامات سعودي تجديدنظر و اصلاحاتي صورت دهند.

    رئيس سازمان حج و زيارت تصريح كرد: اين كه رئيس جمهور كشورمان اعلام كرده‌اند اگر مسئولان عربستان نسبت به بدرفتاري‌ها با حجاج ايراني اقدامي نكنند ايران براي عمره تصميم مقتضي خواهد گرفت ناشي از اتفاقات و رفتارهايي است كه پيش از اين به آن اشاره شد. مسئولان ايران با سرلوحه قراردادن رهنمودهاي رهبر معظم انقلاب مبني بر تقويت وحدت كلمه، دوستي و الفت ميان مسلمانان برنامه حج را اجرا مي‌كنند و حاضر نيستند به كرامت، عزت و شأن زائران ايراني توهين و اهانت شود. لذا درباره عمره آينده و تعداد زائران و نحوه اعزام همه چيز بستگي به وضعيت حج تمتع امسال دارد.

    وي افزود: متاسفانه در حال حاضر برخي افراد خشك مغز و متعصب افراطي درصدد ايجاد تفرقه و دشمني بين كشورهاي مسلمان هستند و در اين زمينه شيطنت هايي را انجام مي دهند كه منافع ملي كشورهاي مسلمان را به خطر مي اندازد. بنابراين ضرورت دارد مقامات ارشد عربستان ضمن طرد و حذف اين افراد از صحنه اجرايي حج، فضايي را آماده كنند تا تمامي زائران كشورهاي مسلمان به راحتي به انجام عبادت و زيارت بپردازند و مطمئناً با توجه به گسترش روابط فرهنگي و ديني كه بين ايران و عربستان وجود دارد مسئولان هر دو كشور اجازه نخواهند داد برخي از دشمنان اهداف و برنامه هاي خودشان را اجرا كنند. [9]

تصميم شوراي عالي حج مبني بر تعليق عمره

سرانجام شوراي عالي حج در دي ماه سال 1388 با بررسي آشکار و پنهان ولي دقيق تمامي گزارش‌ها، امر به آن نمود که تا تعهد رسمي و معتبر سعودي‌ها براي رعايت کامل شرايطي که جمهوري اسلامي ايران براي اعزام زائران خود به عمره دارد ، و از جمله رعايت شان و شخصيت ديني، ملي و فردي آنها ، هيچ قرار دادي با طرف هاي سعودي امضا نشود.

ايران در عمره سال 1388 تعداد 792 هزار زائر خود را به رغم نگراني ها از آنفلوآنزاي نوع جديد به عمره فرستاد، اما متاسفانه ادامه رفتارهاي نامناسب سلفي‌ها، سفر را به کام برخي زائران شيرين نکرد. ايران در طول عمليات عمره 88 بارها ديپلماتهاي ارشد سعودي در تهران را براي اعلام اعتراض خود به وزارت امورخارجه احضار کرد و ديپلماتها هر بار ضمن ابراز ناخرسندي خود از اين رفتارها و تبري جويي دولت متبوع خويش از آنها‌، قول دادند که مساعي جميله خود را معطوف رفع اين نوع برخوردهاي ناشايست و ناصواب نمايند .

عمده شرطي که گفته شد ايران براي اعزام زائران خود به عمره دارد، رعايت کامل احترام، شأن و شخصيت و تکريم هويت ملي و مذهبي زائران ايراني و اصلاح رفتارهاي ناصوابي است که براساس شواهد برخي از آنها به نظر مي‌رسد حالت سيستماتيک دارد. تأمين و تعهد به رعايت همه ي اين شروط ، شرطي اساسي براي اعزام زائران است. نماينده ولي فقيه و سرپرست حجاج ايراني تابستان امسال و در تشرف به مدينه منوره گفته بود که اگر درعربستان سعودي بنا برعدم رعايت شان و شخصيت زائران ايراني باشد ، ايران ترجيح مي دهد که حتي عمره را تعطيل کند. [10]

از سرگيري اعزام زائران عمره از ارديبهشت 89

در تاريخ 14 دي ماه 1388 علي ليالي به عنوان رئيس جديد سازمان حج و زيارت جايگزين مصطفي خاكسار قهرودي شد و در جلسه توديع و معارفه رؤساي قديم و جديد سازمان حج، حجت الاسلام و المسلمين ري‌شهري خبر از استعفاي خود داد. يك هفته بعد يعني 21 دي ماه 1388 حجت الاسلام قاضي عسكر به عنوان نماينده ولي فقيه در امور حج و زيارت از سوي رهبري منصوب شد تا همزمان با مديريت كادر اجرايي، سكانداران فرهنگي و نظارتي نيز عوض شوند.

با تغيير مديران عالي حج و زيارت، زمزمه از سرگيري عمره در نوروز 89 به گوش رسيد. علي ليالي رئيس سازمان حج و زيارت در يك كنفرانس خبري در 15 فروردين 89 اعلام كرد:

مسئولان امور حج و زيارت پنجم فروردين امسال براي مذاكرات با مسئولان عربستاني عازم اين كشور شدند و روز هفتم فروردين مذاكرات با وزير حج عربستان و ساير مسئولان ذيربط امور حج عربستان آغاز شد و 12 فروردين نيز اين مذاكرات به پايان رسيد كه منجر به انعقاد قرارداد حج عمره سال 89 شد. ليالي با اشاره به رويكرد مثبت مسئولان عربستان و برخورد توأم با همراهي آنان اظهار داشت: بعد از مذاكرات و ملاقات اوليه با وزير حج در جده 5 كميته كارشناسي موضوعات تخصصي حج را با طرف‌هاي ذيربط آغاز كردند كه اين مذاكرات منجر به انعقاد 5 قرارداد فرعي نيز شد. وي با اشاره به توافق انجام شده براي اعزام 94 هزار زائر حج تمتع براي سال 89 اظهار اميدواري كرد با موافقت افزايش ظرفيت زائران ايراني بتوانيم امسال شاهد اعزام حدود 400 هزار نفر به حج عمره باشيم. وي در خصوص محدوديت‌هاي زماني ايجاد شده در برگزاري عمره امسال يادآور شد: با توجه به اينكه ما شروع عمره هر ساله را در ماه ربيع شاهد بوديم و هر ساله در ماه محرم و صفر كار مقدماتي اعزام زائران عمره انجام مي‌شد اما به دلايل مختلف از جمله مشكلاتي كه در عمره سال 88 از سوي برخي مسئولان عربستاني ايجاد شد باعث ايجاد وقفه ‌3 ماهه‌اي در برنامه‌ريزي و تدارك براي اعزام زائران عمره ايراني هستيم. ليالي ادامه داد: در مذاكرات اخير با مسئولان حج عربستان در يك فضاي دوستانه اما جدي خواستار ايجاد زمينه حضور عزتمندانه توأم با آرامش و رفاه براي زائران ايراني شديم. [11]

پايان تلخ تعليق عمره

شايان ذكر است كه دولت عربستان هيچ گونه تضمين كتبي جهت برطرف شدن رفتارهاي ناشايست پليس و مأموران امر به معروف با زائران ايراني نداد. به استثناي انگشت‌نگاري بانوان، بقيه آزار و اذيت‌ها و توهين‌هايي كه از سوي پليس و مسئولان سعودي انجام مي‌شد، با اندكي افت و خيز و بسته به شرايط سياسي و اجتماعي استمرار يافت. سال 1389 بسياري از شركت‌ها شرايط جديد و قيمت‌هاي جديد ارائه كردند و هزينه گروه‌هاي قيمتي عمره 89 تفاوت چشمگيري با گروه‌هاي قيمتي سال 88 داشت.

ارجاعات و منابع

[1] علي‌اكبر اسدي (1389)؛ «عربستان سعودی و جمهوری اسلامی ایران: موازنه‌سازی و گسترش نفوذ»، مركز تحقيقات استراتژيك مجمع تشخيص مصلحت، معاونت پژوهشهای سیاست خارجی – گروه مطالعات خاورمیانه و خلیج فارس

‌[2] پرويز سروري (1388)؛ روزنامه خراسان، 21/5/1388، شماره 17336

[3] پايگاه اطلاع‌رساني حج (1388)؛ «بی حرمتی به زائران ایرانی در عربستان، علت چیست؟»، http://hajj.ir/84/19904

[4] روزنامه جام جم؛ 28/2/1388، شماره 2562، صفحه 17

[5] اخبار شيعيان (1388)، حوزه علميه قم، خرداد 1388، شماره 43، صفحه 44

[6] شيخ عادل الكلباني (1388)، پرس تي‌وي، 30/2/1388، بيروت

[7] سايت الف (1388)، «عربستان: ورود زنان زير 45 سال ممنوع!»، 12/2/1388 http://alef.ir/vdcamony.49nyo15kk4.html?44995

[8] روزنامه خراسان، 25/1/89

[9] روزنامه ايران، 14/8/88، شماره 4355، صفحه 1

[10] رئوف پيشدار (1388)، «عمره؛ پذيرش شرايط ما يا تعطيلي آن»، عصر ايران، 17/10/1388 http://www.asriran.com/fa/news/96341/

[11] سايت الف (1389)، 15/1/1389؛ http://alef.ir/vdceww8p.jh8fvi9bbj.html?67282

شايد ۲۰ سال پيش بود كه روزي ديدم مادرم دارد جعبه‌اي را كادو پيچ مي‌كند. از او پرسيدم كه مناسبت اين كادو چيست و براي كيست؟ مادرم پاسخ داد: «فلاني از مكه آمده و اين را براي او مي‌برم».

بنده عرض كردم: «مادر من! او از مكه آمده و بايد سوغاتي بدهد، آن وقت شما داريد براي او كادو مي‌بريد؟» مادرم گفت: «اين يه رسمه، تو الان بچه‌اي از اين چيزا سر در نمياري»

از همان موقع اين سؤال براي من بي‌پاسخ مانده است كه وقتي يك نفر از سفر مكه يا كربلا مي‌آيد، كادو  يا پول بردن براي او چه مفهومي دارد؟

پس از بازگشت از مكه، نزديكان و آشناياني كه به ديدار ما آمده‌اند، كادوها و مبالغي آورده‌اند كه بنده صرفاً به خاطر اين كه ناراحت نشوند پذيرفته‌ام. مثلاً يكي از بستگان همسرم يك تراول پنجاه هزار توماني آورده و به اصرار به همسرم داده است. اصلاً ما به عنوان سوغات كه چه عرض كنم براي خودمان هم جنس پنجاه هزار توماني نخريده‌ايم و بحمدالله مشكل مالي هم نداريم كه خودمان را مستحق كمك ديگران بدانيم.

بدترين قسمت اين رسم غلط اين است كه اگر اين بزرگواران خودشان به مكه يا كربلا مشرّف شدند انتظار دارند حداقل معادل همان مبلغي كه آورده‌اند براي‌ ايشان كادو ببريم. يعني عمل كردن به همان چيزي كه مي‌داني از اول غلط بوده است.

همين هديه آوردن‌ها باعث مي‌شود زائر به جاي اين كه وقتش را صرف زيارت كند، چون مي‌داند آشنايان بالاخره براي او پول يا كادو مي‌آورند، مشغول خريد سوغات براي اين و آن مي‌شود و از اصل زيارت باز مي‌ماند.

مورد ديگر پارچه نويسي براي عرض خير مقدم به حجاج است كه بنده اصلاً متوجه نمی‌شوم اين را از كجاي دين اقتباس كرده‌اند و به نظر مي‌رسد اين كار، مصداق بارز فخرفروشي و رياكاري است.

اگر بنده براي يك عمل ديني و مذهبي به زيارت رفته‌ام ديگر چه معني دارد كه آن را به رخ در و همسايه بكشم. بعضي وقتها تعداد اين پارچه‌نوشته‌ها و پلاكاردها براي يك نفر كه به سفر عمره رفته است به 20 تا 30 عدد مي‌رسد.

يك وقت هست كه يك فردي از يك خانواده فوت شده است و خانواده‌ي مرحوم مي‌خواهند اطلاع‌رساني كنند كه اهل محل و همسايه‌ها در مجالس ختم و هفت و … شركت كنند، اين يك وجه عقلايي دارد. تازه در همين كار هم نبايد افراط كرد، فقط يك پارچه‌نوشته يا پلاكارد كفايت مي‌كند، ديگر نياز نيست عمه و خاله و دايي و … بخواهند به طور جداگانه تسليت بگويند. به جاي اين گونه اسراف‌ها فاتحه بفرستند يا خيرات كنند.

از جلوي درب خانه‌اي در يكي از شهرستان‌ها عبور مي‌كردم، فرزند جوانشان فوت شده بود -خدايش بيامرزاد- 41 عدد پلاكارد تسليت براي او زده بودند. انگار تمام كوچه را با رنگ سياه كاغذ ديواري كرده باشيد. مگر ساير همسايه‌ها زندگي ندارند؟ اگر براي هر پلاكارد فقط ده هزار تومان داده باشند مي‌شود چهارصد و ده‌هزار تومان. خوب اين پول را براي آن مرحوم خيرات مي‌كردند تا اين كه هم اسراف كرده باشند و هم همسايه آزاري.

خوشبختانه در اين يك مورد زورم رسيده است و پس از سفرهاي زيارتي كه -به لطف خدا- داشته‌ام اجازه‌ي نصب پلاكارد را نداده‌ام.

پي نوشت:

با تشكر از سايت خبري تحليلي دادنا كه اين مطلب را تحت عنوان «رسوم بدعت آميز» بازانتشار نموده است:

نشاني مطلب در سايت دادنا: http://www.dadna.ir/fa/pages/?cid=15925

از آنجا كه خريد سوغات به خصوص در سفر حج امري مستحب است به ذهنم رسيد تجارب و اطلاعاتم را در اين خصوص منتشر كنم:

  1. قبل از عزيمت به عربستان حتماً پولتان را به دلار تبديل كنيد و ترجيحاً اسكناس‌هاي ۱۰۰ دلاري حمل كنيد كه حجيم نباشد. فروشگاه‌هاي بزرگ در عربستان خودشان هر ۱۰۰ دلار را معادل ۳۷۵ ريال سعودي محاسبه مي‌كنند و بقيه‌ي پول را به شما ريال برمي‌گردانند. البته بهتر است حدود ۱۰۰ تا ۵۰۰ ريال سعودي به طور جداگانه همراه داشته باشيد كه براي خريد سيم كارت و موارد ضروري نياز به مراجعه به صرافي نداشته باشيد.
  2. فروشگاه‌هاي مدينه از تمركز و تنوع بيشتري نسبت به مكه برخوردارند و عمدتاً در محدوده‌ي حرم نبوي واقع شده‌اند. لذا سعي كنيد بخش عمده‌ي خريدتان را در مدينه انجام دهيد كه نياز به پرداخت كرايه تاكسي نباشد.
  3. در هر دو شهر مدينه و مكه فروشگاهي به نام تاپ تن Top Ten وجود دارد و همان گونه كه از نامش پيداست صرفاً اجناس 10 ريالي عرضه مي‌كند. 10 ريال به پول ايران حدود 3000 تومان است كه بعضاً اجناس و لباس‌هايي در آن يافت مي‌شود كه ارزش آن بسيار بيشتر از اين مبلغ مي‌باشد. توصيه‌ي من اين است كه قبل از شروع خريد ابتدا سري به فروشگاه تاپ تن بزنيد.
  4. پارچه را حتماً در مدينه و ترجيحاً از بازار افغاني‌ها واقع در شارع علي ابن ابي‌طالب (عليه السلام) تهيه كنيد. (زير ساختمان بعثه ايران –فندق قصر الدخيل– در موسم حج تمتع) اصالت پارچه و قيمت مناسب اين راسته بازار در شهر مدينه كم نظير است.
  5. پاساژ طيبة واقع در شمال مسجد النبي، پاساژ الجزيرة در جنوب شرق مسجدالنبي و فروشگاه القمّة از بازارهاي خوب و متنوع مدينه مي‌باشد.
  6. طلاي موجود در بازار عربستان، صرفاً طلاي 21 عيار است و به نسبت ايران گران‌تر است. در هنگام محاسبه‌ي قيمت طلا خودتان جداگانه وزن آن را در قيمت هر گرم ضرب كنيد و با قيمت گفته شده توسط فروشنده مطابقت دهيد.
  7. صرف يك وعده غذاي سالم در رستوران زنجيره‌اي البيك را از دست ندهيد. اين فروشگاه با قدمت ۳۷ ساله در ۵ شهر (جده، مكه، مدينه، ينبوع و طائف) نمايندگي دارد و ضمن برخورداري از كيفيت فوق‌العاده‌ي طبخ قطعات مرغ، ماهي، ميگو و ذرت از قيمت بسيار مناسبي هم بهره‌مند است .
  8. در خصوص وسايل برقي و الكترونيكي (مثل موبايل، دوربين، ساعت، لپ‌تاپ و …) با توجه به معتبر نبودن گارانتي آن در ايران و احتمال بروز خرابي و سوختگي، توصيه مي‌كنم اين قبيل لوازم را در ايران تهيه كنيد و يا اين كه ريسك مشكلات احتمالي آن را به خاطر 20 درصد قيمت ارزان‌تر بپذيريد.
  9. برخي مغازه‌هاي كوچك هستند كه همه جور كالا دارند. از ساعت مچي و دوربين عكاسي گرفته تا ريش‌تراش و اسباب‌بازي و تسبيح و بدلي‌جات و … . به شدت توصيه مي‌كنم از اين گونه مغازه‌ها خريد نكنيد چون موارد متعدد از كالاهاي نامرغوب و غيراصل يا با قيمت‌هاي پرت و بالا در اين فروشگاه‌ها -كه اكثراً فروشندگان آنها يمني و پاكستاني هستند- مشاهده شده است. يعني مغازه‌اي كه صرفاً ساعت مچي مي‌فروشد و در يك صنف تخصصي كار مي‌كند به نسبت اين فروشگاه‌هاي همه چيزفروش ارجحيت دارد.
  10. در اطراف شهر مدينه فروشگاه‌هاي بسيار بزرگي هست كه وسيله‌ي نقليه از مقابل هتل يا مسجدالنبي به صورت رايگان شما را به آنجا منتقل مي‌كند و در صورت خريد از فروشگاه مجدداً به مقصدتان بر مي‌گرداند. در بين اين فروشگاه‌ها الساحة و مدينة مول را توصيه مي‌كنم به خصوص الساحة كه لباس‌هاي بچه‌گانه و زنانه‌ي مناسبي دارد.
  11. تنوع لباس‌هاي مردانه و پسرانه در مكه بيشتر است. اينها را مي‌توانيد از فروشگاه‌هاي باوارث، باوارث بلازا و مجمع اريام الدولي تهيه نماييد.
  12. براي خريد لباس‌هاي مارك‌دار و گران‌قيمت فروشگاه سيتي بلازا در مدينه و سنترپوينت و السوق العزيزية در مکه مناسب است.
  13. فروشگاه‌هاي رامز، محمود سعيد، بن‌داود و باوزير در مكه از اولويت بعدي براي خريد برخوردارند.
  14. حتماً در مكه سري به سوپر ماركت زنجيره‌اي نوري بزنيد. انواع مواد خوراكي با قيمت مناسب در آن موجود است كه حتي به عنوان نمونه زيتون آن براي سوغاتي مناسب است.
  15. براي خريد سيم كارت در عربستان توجه داشته باشيد كه سه اپراتور STC، Mobily و Zain اصلي‌ترين ارائه كنندگان سيم كارت هستند. توصيه‌ي شخصي بنده تهيه‌ي سيم كارت موبايلي است. چون هم به لحاظ مدت اعتبار سيم كارت و هم ارائه‌ي خدمات مناسب و آنتن‌دهي گسترده در اولويت قرار دارد. سيم كارت بدون اعتبار موبايلي را به قيمت 20 ريال تهيه كنيد و به هر ميزان كه اعتبار نياز داشتيد كارت شارژ بخريد. دقت داشته باشيد كه بهاي كارت شارژ را دقيقاً به اندازه‌ي مبلغي كه روي آن نوشته است بپردازيد.
  16. در هنگام خريد لباس به سايز آن دقت كنيد و در نظر داشته باشيد كه تمامي سايزها بين نيم تا يك درجه از سايز لباس‌هاي موجود در ايران بزرگتر هستند (به عنوان مثال سايز لارج پيراهن‌هاي عربستان براي كساني كه ايكس لارج كوچك مي‌پوشند مناسبت است). ضمناً در هنگام خريد پيراهن مردانه به آستين كوتاه يا آستين بلند بودن آن توجه نماييد.
  17. اكثر فروشگاه‌ها در عربستان اجناس فروخته شده را بدون سؤال و جواب پس مي‌گيرند. لذا در صورت انصراف از خريد يا اشتباه بودن سايز به راحتي مي‌توانيد آن را تعويض كنيد يا حتي پولتان را پس بگيريد.
  18. در تمامي اوقات پنج‌گانه‌ي نماز، كليه‌ي فروشگاه‌ها ملزم به تعطيل كردن و خارج نمودن مشتريان هستند. هر وعده تعطيل كردن بين نيم ساعت تا 45 دقيقه به طول مي‌كشد. لذا برنامه‌ي خريدتان را به گونه‌اي تنظيم كنيد كه با اوقات نماز تلاقي نداشته باشد. بهترين اوقات براي خريد از ساعت 9 صبح تا اذان ظهر و شب‌ها بعد از نماز عشاء تا نيمه‌شب است.
  19. براي بسته‌بندي ساك‌ها سعي كنيد چينش محتواي آن به گونه‌اي باشد كه كاملاً فشرده باشد و پس از بستن در ساك آن را به طور محكم و از 6 جهت طناب‌پيچ كنيد تا خداي ناكرده در صورت پارگي قسمتي از ساك، شاكله‌ي اصلي آن حفظ شود.
  20. به ياد داشته باشيد كه يك شب قبل از بازگشت بايد ساك‌هايتان را به مدير كاروان تحويل دهيد پس به گونه‌اي برنامه‌ريزي كنيد كه خريدتان به شب آخر موكول نشود.
  21. مطابق قانون پروازهاي عربستان وزن هر ساك نبايد بيشتر از 40 كيلوگرم باشد و بيش از آن مشمول جريمه خواهد بود. همچنين ميزان بار مجاز براي هر نفر نيز 40 كيلوگرم است.
  22. سعي كنيد بيشتر اوقاتتان را در حرم شريف نبوي و مسجدالحرام بگذرانيد و از خريد به عنوان تنوع و رفع خستگي استفاده كنيد.
  23. ضمن آرزوي سفري خوش و پر از معنويت براي شما، اين بنده‌ي كمترين را از دعاي خيرتان محروم نفرماييد.

در همين زمينه:

و يك بار ديگر سفر حج

و يك بار ديگر پناهندگي به آستان دوست

عادت تو، احسان بر گنهكاران

و عادت من، طغيانگري پس از هر احسان

اما اين‌ها باعث نمي‌شود كه تو بنده‌ي گناهكارت را فراموش كني

و درهاي رحمتت را به روي او ببندي

يك بار ديگر مدينه و حرم نبوي

و يك بار ديگر بقيع و بغض فروخورده‌ي شيعه

و اين بار تجربه‌اي جديد و متفاوت در جمع دانشجويان

با عمره‌ي دانشجويي

بار پروردگارا اين سفر معنوي عظيم را نصيب همه‌ي عاشقان و عاصيان درگاهت بگردان

كه اگر عاشق‌اند، عشقشان بيشتر گردد

و اگر مثل من عاصي‌اند، دست از گناه بشويند و عاشق شوند

اللهمّ ارزقنا حج بيتك الحرام، في عامي هذا و في كلّ عام، و زيارة قبر نبيّك محمّد عليه و علي آله السلام و انقلني الي درجة التوبة اليك و اعنّي بالبكاء علي نفسي

آمين يا ربّ العالمين