پرش به محتوا
دل‌نوشته‌‌ها و يادداشت‌هاي محمدرضا اسدي

بایگانی

دسته بندی: عاشقانه‌ها

هنر ناز کشیدن

در جامعه مصرفی که هر چیزی را به بهانه‌ی یک ایراد کوچک دور می‌اندازند و به سراغ کالای نو می‌روند، «هنر ناز کشیدن» و نگه داشتن دوستان قدیمی نیز رو به فراموشی می‌رود. ناز کشیدن از آن جهت هنر است که به معنای به دست آوردن دل دوستان و عزیزانی است که برای‌مان ارزشمند هستند. ناز کشیدن، هنر دلجویی و به دست آوردن دل یک انسان است.

لازمه‌ی «ناز کشیدن» خاکساری و فروتنی است. افراد قدّ و مغرور از چنین هنری عاری هستند. ناز کشیدن تلاش و تکاپویی برای رسیدن به محبوب یا دست‌یابی به صلح و ترمیم رابطه‌ای است که به تیرگی گراییده است. ناز کشیدن یعنی دوست روزهای سختی بودن، ناز کشیدن یعنی بهای دوستی را پرداختن و ناز کشیدن به معنای فراموش نکردن روزهای خوشی است.

پر واضح است که ناز کسی کشیدن دارد که وجودش برای‌مان نازنین است و ادامه‌ی دوستی و رابطه‌ی با او برای‌مان ارزشمند و وزین است و رنجیدن خاطرش برای‌مان سنگین.

در یک کلام، «ناز کشیدن» به معنای تقلایی برای نگاه داشتن سر رشته است.

گرت هواست که معشوق نگسلد پیوند     نگاه دار سر رشته تا نگه دارد (حافظ)

هنر قهر کردن

شاید در اولین نگاه «قهر کردن» عملی کاملاً مذموم به نظر بیاید و کاربرد واژه‌ی «هنر» برای آن بی‌معناست. اما قهر کردن نیز در برخی مواقع عین لطف و دوستی و تدبیری برای برقراری تعادل و محکی برای سنجش عیار دوستی‌هاست. خدای متعال بارها و بارها در قرآن کریم از قهر و غضبش سخن به میان آورده است. نیک می‌دانیم که از منبع خیر چیزی جز خیر و رحمت ساطع نمی‌شود و قهر او نیز عین لطف و محبت اوست. ائمه‌ی معصومین (علیهم السلام) و پیشوایان دینی نیز در بسیاری از مواقع برای تربیت انسان‌ها و اصحاب خود، روی از ایشان برتافته‌اند و در را بر آنها نگشوده‌اند تا خاندان رحمه للعالمین نیز به پیروان خود بیاموزند، «قهر کردن» هنری برای تربیت انسان‌هاست. به عنوان نمونه نگاه کنید به داستان امام موسی کاظم (علیه السلام) که علی بن یقطین از یاران مخصوص خود را به جهت ظلمی که به ابراهیم شتربان کرده بود به حضور نپذیرفت [+].

قهر کردن به معنای محروم کردن طرف مقابل از وجود خود است. اگر خوب بوده‌ایم، دلش برای ما و خوبی‌های‌مان تنگ می‌شود و برمی‌گردد و اگر بد بوده‌ایم او را از رنج و مرارت بیشتر رهانیده‌ایم. قهر کردن به معنای شل کردن و رها کردن ریسمان دوستی است، تا ببینیم آیا فقط ما هستیم که این ریسمان را می‌کشیم یا طرف مقابل نیز خواهان استمرار این دوستی هست.

این که بدانیم کجا قهر کنیم، چه قدر قهر کنیم، با چه کیفیتی قهر کنیم، تا چه زمانی قهر کنیم و با چه بهایی آشتی کنیم و حواس‌مان باشد که با چه هدفی قهر کرده‌ایم و برای چه می‌خواهیم آشتی کنیم، همه و همه در قالب «هنر قهر کردن» می‌گنجد.

عاشقم بر قهر و بر لطفش به جدّ   بوالعجب من عاشق این هر دو ضد (مولانا)

جمع بندی

قهر کردن (ناز کردن) و ناز کشیدن دو روی سکه‌ی عشق است. آنهایی که از چنین فنونی در زندگی بی‌بهره‌اند یا هرگز تن‌شان به دریای عشق تر نشده است یا بیش از نیم بند انگشت آن را نپیموده‌اند. عشق همواره دوست داشتن یا همواره دوست داشته شدن نیست. عشق فراز و فرود است، آب و آتش است، ناز و نیاز است، کشیدن و کشاندن است، چشیدن و چشاندن است. فقط مهم این است که بدانی کدام را کجا به کار ببندی تا در عین عزّت و احترام، محبوب و معشوق را نیز عزیز و محترم به همراه داشته باشی.

عشق می‌ورزم و امید که این فنّ شریف     چون هنرهای دگر موجب حرمان نشود (حافظ)

عشق و دوستی یک رابطه‌ی دو طرفه است، هم دوست داشتن است و هم دوست داشته شدن است. ناز کشیدن و قهر کردن دو ترفند برای اطمینان از دوست داشتن و دوست داشته شدن است که از قدیم گفته‌اند: «عشقِ یک‌سره، مایه‌ی دردسر است» خواه یک‌سر، دوست داشتن باشد یا یک‌سر، دوست داشته شدن. تمام لذت عشق و عاشقی در تب و تاب ناز کردن و ناز کشیدن است.

زندگی بدون درد عشق

    مرگ شهروند دردمند و مرگ بند بند این تن نحیف و سست

                                                در هجوم تندباد زرمداری است

عشق! آه!

یک دقیقه بودنم بدون بودنت مباد! [+]

در همین زمینه:

زندگی بدون رنگ عشق

              مرگ غنچه‌های باغ‌های این حوالی است

زندگی بدون طعم عشق

               یک غذای بی‌خورشت و سرد و خشک و خالی است

زندگی بدون آبرنگ عشق

               بوم خالی و سفید و ساده‌ روی یک سه‌پایه‌ی خیالی است

زندگی بدون آب و رنگ عشق

               تنگ خالی بدون آب و بی‌حباب و ماهی است

زندگی بدون شاخ و برگ عشق

              تک درخت پیر و لخت و خشک مانده در کویر واهی است

زندگی برای من بدون عشق

             یک نوار خالی پر از سکوت و ازدحام هیچ و پوچ صبحگاهی است

زندگی بدون ساز و برگ عشق

             یک نوای بوق‌گونه، یک بسامد بدون گام و یک طنین بی‌فراز و بی‌فرود و یک ترانه‌ی تباهی است

زندگی بدون درد عشق

             مرگ شهروند دردمند و مرگ بند بند این تن نحیف و سست

                                                                                        در هجوم تندباد زرمداری است

عشق! آه!

        یک دقیقه بودنم بدون بودنت مباد!

در همین زمینه:

نمی‌دانم در این تک جمله‌ی «من دوستت دارم»

                       چه رمزی و چه رازی مستتر گشته؟!

به هر کس گفتمش ترسید!

                                             که گویی دزد و کلّاشم!

ز من رنجید و پرخاشید و با من روی در هم کرد!

و با خود فکر می‌کردم

که من حرف بدی گفتم؟!

                                دهن درّیده و بی‌چاک و فحّاشم؟!

فقط احساس خوبم را برایت بازگو کردم

نه من دزدم! نه عیّارم! نه مسکینم! نه طرّارم!

نه فکری در سرم دارم!

نه از تو حاجتی دارم!

فقط نازک‌دل و احساسی‌ و کم‌جنبه و خوش‌قلب و پردردم!

من آن مَردَم

          که با یک نیم کشمش گرم و با تک غوره‌ای سردم

اگر دیدی که گفتم: «دوستت دارم!»

                                                                غلط کردم!

شما جدّی نگیرید اشتباه از این دهن لق بود!

اساساً این دهان از اوّلش لق بود!

و هر پندار و احساسی که بر این خاطر مغشوش می‌غلتید

دهان لق من چون کودکی نادان

همه همسایه‌ها را با خبر می‌ساخت!

ببخشیدش! غلط کرده! شکر خورده!

مگوها را بگو کرده! و بیجا گفتگو کرده!

و از این پس اگر دیدی که گفتم: «دوستت دارم!»

                                                                غلط کردم! غلط کرده!

شما جدّی نگیرید این دهن لق را!

به حال خود گریستن

به عشق لاله زیستن

ز زخم اندرون جامه سوختن

                                   یگانه کار هر شبم

خیال بی‌کرانه‌ها

                        دوباره موج می‌زند

ولی کجا سفر کنم؟!

                        که بادبان بسته‌ام

                        و پاروی شکسته‌ام

                        و کشتی سینه به گل نشسته‌ام

و از تمام موج‌های زندگی

در این غروب مرگبار

                         لب به سکوت بسته‌ام

اسیر ساحل هوس

                         کجا عروج می‌کند؟

ز سرزمین خار و خس

                         کجا خروج می‌کند؟

آهای ناخدای عشق!

از این جزیره‌ی حقیر و سوت و کور و پرت و دور

تو را صدا زدم ببین!

نگاه کن!

جوانکی کنار ساحل این طرف

                              برای جَستن از قفس

دو دست خویش را چنان

                              تکان تکان نفس نفس

                                             به آسمان کشیده است

ستون دود را ببین

                که از دلم به ابرها رسیده است

شراره‌های عشق را

                        نظاره کن

بیا مرا رها مکن!

قسم  به این نشانه‌ها بیا بیا!

ببین که ردّ اشک‌ها

ز گوشه‌های چشم‌ها

به روی گونه‌های سرد و تیره‌ام

                                       به عشق یک نگاه تو

                                              امان مردمان چشم را بریده است

امید این دل شکسته‌ام تویی

مرو! مرو!

مرو بیا مرا ببر!

مرا ببر از این جزیره‌ی جنون!

                        مرا ببر از این زمین!

                                   بیا تو مهربان‌ترین!

                                            بیا تو مهربان‌ترین! 

تو را از غیر می‌جویم

تو اینجایی همین پهلو، کنار من

تو را نشناختم من ای غریب شهر ما

در اینجا کم کسی با چون تویی محجوب، دارد حس مأنوسی

ظواهر غرق کرده این خلایق را

یکی از این همه آدم نمی‌پرسد

که آیا خلقت آدم، بدین جا منتهی گردد

که از صبحِ طلوعِ فجر تا مغرب

به دنبال سبک نانی که خالق ضامنش گشته؟!!

در اینجا کم کسی می‌خواندَت از روی بی‌دردی

تو را کمتر صدا کردم

تو را کم یاد کردم ای همیشه یاد من

تو ای عاشق‌ترین عاشق

صدایم کن

بگیر این دست زخمی را

تو احیا کن دل زنگار دار این کبوتر را

که پرهایم همه در تندباد سخت شهوت‌ها شکسته‌اند

به یاد لحظه‌ی «پرواز» هستم من

ولی بالی نمانده است

که پروازش دهم این جسم خاکی را به سوی عرش

تو یاری کن

تو کاری کن که این بی‌توشه عاشق در نماند

تو بگشای از پرم این بند غفلت را

که پروازم قریب است