پرش به محتوا
دل‌نوشته‌‌ها و يادداشت‌هاي محمدرضا اسدي

بایگانی

دسته بندی: عاشقانه‌ها

هنر ناز كشيدن

در جامعه مصرفي كه هر چيزي را به بهانه‌ي يك ايراد كوچك دور مي‌اندازند و به سراغ كالاي نو مي‌روند، «هنر ناز كشيدن» و نگه داشتن دوستان قديمي نيز رو به فراموشي مي‌رود. ناز كشيدن از آن جهت هنر است كه به معناي به دست آوردن دل دوستان و عزيزاني است كه براي‌مان ارزشمند هستند. ناز كشيدن، هنر دلجويي و به دست آوردن دل يك انسان است.

لازمه‌ي «ناز كشيدن» خاكساري و فروتني است. افراد قدّ و مغرور از چنين هنري عاري هستند. ناز كشيدن تلاش و تكاپويي براي رسيدن به محبوب يا دست‌يابي به صلح و ترميم رابطه‌اي است كه به تيرگي گراييده است. ناز كشيدن يعني دوست روزهاي سختي بودن، ناز كشيدن يعني بهاي دوستي را پرداختن و ناز كشيدن به معناي فراموش نكردن روزهاي خوشي است.

پر واضح است كه ناز كسي كشيدن دارد كه وجودش براي‌مان نازنين است و ادامه‌ي دوستي و رابطه‌ي با او براي‌مان ارزشمند و وزين است و رنجيدن خاطرش براي‌مان سنگين.

در يك كلام، «ناز كشيدن» به معناي تقلايي براي نگاه داشتن سر رشته است.

گرت هواست كه معشوق نگسلد پيوند     نگاه دار سر رشته تا نگه دارد (حافظ)

هنر قهر كردن

شايد در اولين نگاه «قهر كردن» عملي كاملاً مذموم به نظر بيايد و كاربرد واژه‌ي «هنر» براي آن بي‌معناست. اما قهر كردن نيز در برخي مواقع عين لطف و دوستي و تدبيري براي برقراري تعادل و محكي براي سنجش عيار دوستي‌هاست. خداي متعال بارها و بارها در قرآن كريم از قهر و غضبش سخن به ميان آورده است. نيك مي‌دانيم كه از منبع خير چيزي جز خير و رحمت ساطع نمي‌شود و قهر او نيز عين لطف و محبت اوست. ائمه‌ي معصومين (عليهم السلام) و پيشوايان ديني نيز در بسياري از مواقع براي تربيت انسان‌ها و اصحاب خود، روي از ايشان برتافته‌اند و در را بر آنها نگشوده‌اند تا خاندان رحمة للعالمين نيز به پيروان خود بياموزند، «قهر كردن» هنري براي تربيت انسان‌هاست. به عنوان نمونه نگاه كنيد به داستان امام موسي كاظم (عليه السلام) كه علي بن يقطين از ياران مخصوص خود را به جهت ظلمي كه به ابراهيم شتربان كرده بود به حضور نپذيرفت [+].

قهر كردن به معناي محروم كردن طرف مقابل از وجود خود است. اگر خوب بوده‌ايم، دلش براي ما و خوبي‌هاي‌مان تنگ مي‌شود و برمي‌گردد و اگر بد بوده‌ايم او را از رنج و مرارت بيشتر رهانيده‌ايم. قهر كردن به معناي شل كردن و رها كردن ريسمان دوستي است، تا ببينيم آيا فقط ما هستيم كه اين ريسمان را مي‌كشيم يا طرف مقابل نيز خواهان استمرار اين دوستي هست.

اين كه بدانيم كجا قهر كنيم، چه قدر قهر كنيم، با چه كيفيتي قهر كنيم، تا چه زماني قهر كنيم و با چه بهايي آشتي كنيم و حواس‌مان باشد كه با چه هدفي قهر كرده‌ايم و براي چه مي‌خواهيم آشتي كنيم، همه و همه در قالب «هنر قهر كردن» مي‌گنجد.

عاشقم بر قهر و بر لطفش به جدّ   بوالعجب من عاشق اين هر دو ضد (مولانا)

جمع بندي

قهر كردن (ناز كردن) و ناز كشيدن دو روي سكه‌ي عشق است. آنهايي كه از چنين فنوني در زندگي بي‌بهره‌اند يا هرگز تن‌شان به درياي عشق تر نشده است يا بيش از نيم بند انگشت آن را نپيموده‌اند. عشق همواره دوست داشتن يا همواره دوست داشته شدن نيست. عشق فراز و فرود است، آب و آتش است، ناز و نياز است، كشيدن و كشاندن است، چشيدن و چشاندن است. فقط مهم اين است كه بداني كدام را كجا به كار ببندي تا در عين عزّت و احترام، محبوب و معشوق را نيز عزيز و محترم به همراه داشته باشي.

عشق مي‌ورزم و اميد كه اين فنّ شريف     چون هنرهاي دگر موجب حرمان نشود (حافظ)

عشق و دوستي يك رابطه‌ي دو طرفه است، هم دوست داشتن است و هم دوست داشته شدن است. ناز كشيدن و قهر كردن دو ترفند براي اطمينان از دوست داشتن و دوست داشته شدن است كه از قديم گفته‌اند: «عشقِ يك‌سره، مايه‌ي دردسر است» خواه يك‌سر، دوست داشتن باشد يا يك‌سر، دوست داشته شدن. تمام لذت عشق و عاشقي در تب و تاب ناز كردن و ناز كشيدن است.

زندگي بدون درد عشق

    مرگ شهروند دردمند و مرگ بند بند اين تن نحيف و سست

                                                در هجوم تندباد زرمداري است

عشق! آه!

يك دقيقه بودنم بدون بودنت مباد! [+]

در همين زمينه:

زندگي بدون رنگ عشق

              مرگ غنچه‌هاي باغ‌هاي اين حوالي است

زندگي بدون طعم عشق

               يك غذاي بي‌خورشت و سرد و خشك و خالي است

زندگي بدون آبرنگ عشق

               بوم خالي و سفيد و ساده‌ روي يك سه‌پايه‌ي خيالي است

زندگي بدون آب و رنگ عشق

               تنگ خالي بدون آب و بي‌حباب و ماهي است

زندگي بدون شاخ و برگ عشق

              تك درخت پير و لخت و خشك مانده در كوير واهي است

زندگي براي من بدون عشق

             يك نوار خالي پر از سكوت و ازدحام هيچ و پوچ صبحگاهي است

زندگي بدون ساز و برگ عشق

             يك نواي بوق‌گونه، يك بسامد بدون گام و يك طنين بي‌فراز و بي‌فرود و يك ترانه‌ي تباهي است

زندگي بدون درد عشق

             مرگ شهروند دردمند و مرگ بند بند اين تن نحيف و سست

                                                                                        در هجوم تندباد زرمداري است

عشق! آه!

        يك دقيقه بودنم بدون بودنت مباد!

در همين زمينه:

نمي‌دانم در اين تك جمله‌ي «من دوستت دارم»

                       چه رمزي و چه رازي مستتر گشته؟!

به هر كس گفتمش ترسيد!

                                             كه گويي دزد و كلّاشم!

ز من رنجيد و پرخاشيد و با من روي در هم كرد!

و با خود فكر مي‌كردم

كه من حرف بدي گفتم؟!

                                دهن درّيده و بي‌چاك و فحّاشم؟!

فقط احساس خوبم را برايت بازگو كردم

نه من دزدم! نه عيّارم! نه مسكينم! نه طرّارم!

نه فكري در سرم دارم!

نه از تو حاجتي دارم!

فقط نازك‌دل و احساسي‌ و كم‌جنبه و خوش‌قلب و پردردم!

من آن مَردَم

          كه با يك نيم كشمش گرم و با تك غوره‌اي سردم

اگر ديدي كه گفتم: «دوستت دارم!»

                                                                غلط كردم!

شما جدّي نگيريد اشتباه از اين دهن لق بود!

اساساً اين دهان از اوّلش لق بود!

و هر پندار و احساسي كه بر اين خاطر مغشوش مي‌غلتيد

دهان لق من چون كودكي نادان

همه همسايه‌ها را با خبر مي‌ساخت!

ببخشيدش! غلط كرده! شكر خورده!

مگوها را بگو كرده! و بيجا گفتگو كرده!

و از اين پس اگر ديدي كه گفتم: «دوستت دارم!»

                                                                غلط كردم! غلط كرده!

شما جدّي نگيريد اين دهن لق را!

به حال خود گريستن

به عشق لاله زيستن

ز زخم اندرون جامه سوختن

                                   يگانه كار هر شبم

خيال بي‌كرانه‌ها

                        دوباره موج مي‌زند

ولي كجا سفر كنم؟!

                        كه بادبان بسته‌ام

                        و پاروي شكسته‌ام

                        و كشتي سينه به گل نشسته‌ام

و از تمام موج‌هاي زندگي

در اين غروب مرگبار

                         لب به سكوت بسته‌ام

اسير ساحل هوس

                         كجا عروج مي‌كند؟

ز سرزمين خار و خس

                         كجا خروج مي‌كند؟

آهاي ناخداي عشق!

از اين جزيره‌ي حقير و سوت و كور و پرت و دور

تو را صدا زدم ببين!

نگاه كن!

جوانكي كنار ساحل اين طرف

                              براي جَستن از قفس

دو دست خويش را چنان

                              تكان تكان نفس نفس

                                             به آسمان كشيده است

ستون دود را ببين

                كه از دلم به ابرها رسيده است

شراره‌هاي عشق را

                        نظاره كن

بيا مرا رها مكن!

قسم  به اين نشانه‌ها بيا بيا!

ببين كه ردّ اشك‌ها

ز گوشه‌هاي چشم‌ها

به روي گونه‌هاي سرد و تيره‌ام

                                       به عشق يك نگاه تو

                                              امان مردمان چشم را بريده است

اميد اين دل شكسته‌ام تويي

مرو! مرو!

مرو بيا مرا ببر!

مرا ببر از اين جزيره‌ي جنون!

                        مرا ببر از اين زمين!

                                   بيا تو مهربان‌ترين!

                                            بيا تو مهربان‌ترين! 

تو را از غیر می‌جویم

تو اینجایی همین پهلو، کنار من

تو را نشناختم من ای غریب شهر ما

در اینجا کم کسی با چون تویی محجوب، دارد حس مأنوسی

ظواهر غرق کرده این خلایق را

یکی از این همه آدم نمی‌پرسد

که آیا خلقت آدم، بدین جا منتهی گردد

که از صبحِ طلوعِ فجر تا مغرب

به دنبال سبک نانی که خالق ضامنش گشته؟!!

در اینجا کم کسی می‌خواندَت از روی بی‌دردی

تو را کمتر صدا کردم

تو را کم یاد کردم ای همیشه یاد من

تو ای عاشق‌ترین عاشق

صدایم کن

بگیر این دست زخمی را

تو احیا کن دل زنگار دار این کبوتر را

که پرهایم همه در تندباد سخت شهوت‌ها شکسته‌اند

به یاد لحظه‌ی «پرواز» هستم من

ولی بالی نمانده است

که پروازش دهم این جسم خاکی را به سوی عرش

تو یاری کن

تو کاری کن که این بی‌توشه عاشق در نماند

تو بگشای از پرم این بند غفلت را

که پروازم قریب است