مقدمه

انسان در اين جهان مسافري است از مبدأ تولد تا مقصد مرگ. سفر اين‌جهاني انسان، از مشرق ولادت آغاز و تا مغرب وفات ادامه خواهد داشت. لذا مسافر بودن، صفت دائمي انسان در دنياست. آدمي حتي اگر بر روي زمين ايستاده باشد، باز هم به تعبير صدرالمتألهين هر لحظه در حال حركت و آن به آن نو شدن است، بلي حركتي در جوهر و ذات اشياء با نام «حركت جوهري».

سفر براي انسان از ابعاد مختلف قابل تأمل و بررسي است:

1. چرخه‌ي عمر: سير رشد تكاملي انسان از زماني كه نطفه‌ي او منعقد مي‌شود تا لحظه‌اي كه پس از جدا شدن روح به جسد بي‌جان تبديل مي‌شود در قالب يك سفر به عنوان «چرخه‌ي عمر» قابل بررسي و مطالعه است

2. سفر در عالم معنا: هدف نهايي همه‌ي اديان آسماني و كتب اخلاقي، سوق دادن انسان از خود به سمت خدا و رشد و تعالي اخلاقي و رسيدن به كمالات معنوي است. كتاب أسفار أربعه ملاصدرا نمونه تامّ سير و سلوك انسان سالك براي رسيدن به خدا وهمراهي كردن خلق در سير به سوي خالق است كه در قالب چهار سفر مطرح شده است. سفر در عالم معنا هيچ گونه محدوديتي نداردو رسيدن همه‌ي انسان‌ها به كمال جاي هيچ كس ديگري را تنگ نمي‌كند، زيرا عالم معنا از محدوديت‌هاي مادّه و زمان و مكان مبرّاست.

3. سفر بر روي زمين: سفر در عالم مادّيات همواره با محدوديت‌ها و نياز به اسباب و وسايل سفر همراه بوده است. اما همين نوعسفر نيز آن چنان از نظرگاه اديان و بزرگان و دانشمندان مورد توجه بوده است كه بسيار به سفر توصيه كرده‌اند. قرآن كريم با خطاب امر مي‌فرمايد: «سيروا في الأرض» يعني بر روي زمين سفر كنيد! در شعر و ادبيات فارسي نيز سفركردن به مثابه‌ي وسيله‌اي براي پخته شدن قلمداد شده است: «بسيار سفر بايد تا پخته شود خامي»

سفر زميني از آنجا كه نماد و تمثيل سفر اصلي انسان است، در مفاهيم ديني داراي جايگاه ويژه‌اي است تا آن جا كه براي سفر ومسافر آداب خاص گفته‌اند. از كوتاه شدن نماز مسافر گرفته تا حرام بودن روزه بر وي و رعايت حال همسفران و توصيه به تهيه زاد وتوشه‌ي سفر و خريد سوغات براي آناني كه چشم در راهند. اما آن جايي كه سفر به معناي مهاجرت باشد علاوه بر جايگاه خاص داراي نوعي قداست است. چه اين كه مبدأ تاريخ اسلامي هجرت پيامبر اكرم (ص) از مكه به مدينه است و بدين سان نام آن را تاريخ هجري نهاده‌اند.

اقسام سفر:

1. انواع سفر بر اساس مقصد:

  1. سفر خارجي
  2. سفر داخلي
    • سفر بين شهري
    • سفر درون شهري
    • سفر درون منطقه‌اي (موضوع اين تحقيق)

2. انواع سفر بر اساس مدت سفر

  1. سفر طولاني مدت
  2. سفر ميان مدت
  3. سفر يك روزه يا سفرهاي رفت و برگشتي يا آونگي (موضوع اين تحقيق)

3. انواع سفر بر اساس محيط سفر

  1. سفر دريايي
  2. سفر هوايي
  3. سفر زميني (موضوع اين تحقيق)

4. انواع سفر بر اساس وسيله سفر

  1. سفر با كشتي
  2. سفر با هواپيما
  3. سفر با اتوبوس
  4. سفر با قطار
  5. سفر با تاكسي
  6. سفر با خودروي شخصي (موضوع اين تحقيق)

5. انواع سفر بر اساس مقصود سفر

  1. سفر كاري (مأموريت)
  2. سفر تحصيلي
  3. سفر براي درمان
  4. سفر براي انجام امور اداري
  5. سفر تفريحي يا زيارتي
  6. سفر رفت و برگشتي شغلي (موضوع اين تحقيق)

6. انواع سفر بر اساس تعداد مسافران

  1. سفر گروهي
  2. سفر انفرادي (موضوع اين تحقيق)

بر اساس آن چه در بالا ذكر شد، موضوع اين تحقيق در خصوص سفرهاي درون منطقه‌اي است كه سفرهاي درون شهري را نيز شامل مي‌شود و به طور خاص به منطقه‌ي كلان‌شهري تهران مي‌پردازد. اين سفرها عمدتاً سفرهاي روزانه‌ي رفت و برگشتي يا آونگي است كه اكثراً با مقاصد شغلي و تحصيلي و به صورت منظم به طور زميني و با خودروي شخصي و به صورت انفرادي انجام مي‌شود.

«هم‌پيمايي» راهكاري است كه در تلاش است با استفاده از مشوّق‌هاي اقتصادي و انگيزه‌هاي اجتماعي، فرهنگي، زيست‌محيطي وحتي اعتقادي، رانندگان خودروهاي تك‌سرنشين را به سوار كردن ساير مسافران هم‌مسير ترغيب نمايد تا با بهره‌گيري از ظرفيت خالي زيرساخت‌هاي موجود، ضمن كاهش آلودگي هوا و انجام صرفه‌جويي‌هاي اقتصادي از حجم خودروها و ترافيك معابر كاسته شود.

پي‌نوشت:

اين مطلب را به عنوان مقدمه پايان‌نامه‌ام با عنوان «امكان‌سنجي هم‌پيمايي خودروهاي تك‌سرنشين در منطقه‌ي كلان‌شهري تهران» تنظيم كرده‌ام.

در همين زمينه: