يكي از روش‌هاي بودجه‌بندي به ويژه در كشورهاي توسعه‌يافته، روش بودجه‌بندي بر مبناي صفر است. اساس اين روش مبتني بر نوسازي و تحول است بدين صورت كه فعاليت‌هاي بي‌ثمر سال گذشته كنار گذاشته مي‌شود. در اين روش براي تنظيم بودجه‌ي سال آينده، بررسي مي‌كنند كه چه برنامه‌هايي ناموفق بوده است و در اولين گام بودجه‌ي اين قبيل برنامه‌ها را صفر مي‌كنند و به تعبير واضح‌تر آنها را حذف مي‌كنند. لازمه‌ي اجراي چنين روشي دو شرط اساسي است: يكي اين كه از برنامه‌هاي قبلي‌تان ارزيابي درستي داشته باشيد كه كدام موفق و مفيد بوده‌ است و كدام خير. دوم اين كه شهامت و قاطعيت لازم براي حذف آن برنامه‌هاي ناموفق را داشته باشيد، چون براي حذف بايد با ذينفعان قبلي بجنگيد و جلوي برخي اسراف‌ها را بگيريد.

چنين روشي تا به حال در نظام بودجه‌بندي دستگاه‌هاي دولتي ايران اجرا نشده است، چرا كه نه ارزيابي صحيحي از برنامه‌هاي اجرا شده ارائه شده است و نظارت ذي‌حساب‌هاي دستگاه‌هاي اجرايي و ديوان محاسبات و سازمان بازرسي كل كشور بر عمليات بودجه، عمدتاً نظارت كمّي است نه كيفي و از سوي ديگر كسي شهامت قطع بودجه‌ي برخي برنامه‌هاي بي‌فايده‌ يا دستگاه‌هاي بي‌بازده را نداشته است و ضمناً اجراي اين روش متضمن در اختيار داشتن نيروهاي خبره در امر برنامه‌ريزي، تصويب، اجرا و نظارت بر بودجه است كه در حال حاضر چنين ظرفيتي به ميزان لازم در دستگاه‌هاي مرتبط با بودجه اعم از دولت، مجلس و قوه‌ي قضائيه وجود ندارد و به حرف همين معدود كارشناس موجود هم كسي گوش نمي‌كند.

بودجه‌بندي بر مبناي صفر برايم موضوع جالبي بود تا بر اساس آن ايده‌ي «زندگي بر مبناي صفر» را مطرح كنم. در «زندگي بر مبناي صفر» هر سال براي يكي دو روز خودمان را از شر‌ّ روزمرگي‌هاي زندگي خلاص كنيم و لختي از اين چرخ و فلك زندگي پياده شويم و بينديشيم به كجا مي‌رويم؟

يكي يكي برنامه‌هاي زندگي‌مان را ارزيابي كنيم كه كدام مفيد است و كدام مضرّ؟ كدام يك به درد مي‌خورد و آخر و عاقبت دارد و كدام نه آخر دارد و نه عاقبت؟ رفاقت‌مان را با كدام دوست و رفيق و همكار ادامه دهيم و پرونده‌ي كدام دوستي‌ها را ببنديم؟ تماشاي كدام فيلم و سريال را ادامه دهيم و كدام را قطع كنيم و كدام را به برنامه‌هايمان بيفزاييم؟ و به تعبير بهتر بودجه (زمان و توان) كدام برنامه را صفر كنيم و براي كدام برنامه‌ها بودجه (زمان و توان) بيشتري بگذاريم.

خدايا! شرمنده‌ام كه در تمام اين سال‌ها، تو براي من سنگ تمام گذاشته‌اي و من تا توانسته‌ام از بودجه‌اي كه براي تو گذاشته‌ام كاسته‌ام.

خدايا! من از تفريغ بودجه و ديوان محاسبات تو مي‌ترسم!

ربّنا عاملنا بفضلك و لاتعاملنا بعدلك يا كريم

پروردگارا با ما بر مبناي فضل و كرمت رفتار كن و نه بر اساس عدلت اي بزرگوار! [اگر چه ما بودجه‌ي تو را بر مبناي صفر محاسبه كرده‌ايم!!!]

ماه رمضان نزديك است و بهترين فرصت براي زندگي بر مبناي صفر.

بازنشر اين يادداشت:

اين يادداشت را سايت تابناك در ستون وسط (اخبار ويژه) به +اين صورت و با يك نتيجه‌گيري سياسي منعكس كرده است. تابناك ضمن حذف بخش‌هاي پاياني اين يادداشت، اين جمله را از خودش اضافه كرده است كه :«این کار بر خلاف بودجه های دولتی در ایران شدنی است . اگر نتوانستید از دولت هم انتظاری نداشته باشید.» حال اين كه اين قياس از پايه اشكال دارد، چون «الناس علي دين ملوكهم» يعني مردم به حكمروايان خود اقتدا مي‌كنند نه بر عكس و فاتحه‌ي دولت و حكومتي كه خودش را با توان مردمش مقايسه مي‌كند بايد خواند! قابل توجه برادران تابناكي.

سايت بالاترين نيز اين مطلب تابناك را +اينجا بازنشر داده است. اين يادداشت را عصر ايران در +اينجا، ايسنا در +اينجا و دنياي صنعت در +اينجا منتشر كرده‌اند.

در همين زمينه: